Друк
14.11.2016 Грамадства
Ці патрэбны новыя «дзверы» у Брэсцкую крэпасць?
 
Нават самы доўгі ў Расіі Крымскі мост у 19 кіламетраў, які будуецца праз Керчанскі праліў, не зможа пабіць рэкорд нарматыўнага тэрміну будаўніцтва кароткага, у паўсотні метраў, аўтадарожнага моста праз обводны канал Брэсцкай крэпасці.
 
Крымскі мост у аўтамабільнам і чыгуначным варыянце пачаў будавацца у кастрычніке 2015 года, калі быў закладзены першы камень у нулявы кіламетр аўтамабільнай дарагі на падыходзе да моста з боку Краснадарскага краю. Заканчэнне яго будаўніцтва намечана да канца 2018 года, гэта значыць тэрмін яго узвядзення - тры гады і тры месяцы.
 
А 39-метровы аўтадарожны ў дзве паласы мост праз обводны канал Брэсцкай крэпасці будуецца ўжо з лютага 2013 года, гэта значыць тры гады і дзевяць месяцаў, і канца будаўніцтва не відаць ... Дзіўна, што цяпер, калі пасля чарговага прэзідэнцкага Ўказа ажыла будаўніцтва Заходняга абходу Брэста і ідзе абмеркаванне яго далейшага напрамку праз чыгунку, ніхто і слова не кажа пра гэты анцігыстарычны мост, у які пад прыкрыццём прэзідэнцкай будоўлі ўбухалі столькі сіл і сродкаў будаўнікі генпадраднага БУ-158 будтрэста №8 г. Брэста Ці не гэта адна з прычын, што іх не хапіла на заканчэнне першай чаргі Заходняга абходу ў 2014-2015 гадах?
 
Я прайшоў да моста праз обводны канал крэпасці ўвечары, калі сонца хілілася да заходу. Убачыў добраўпарадкаванае скрыжаванне вуліц Зубачова і Гогаля, асфальтаваны пад'езд да паркоўкі легкавых аўтамабіляў і аўтобусаў, тратуар, выбрукаваны мелкоштучной пліткай. Асобным «апендыксам» выглядаў пад'езд да аўтадарожнага моста з боку вуліцы Зубачова: асфальтаваная дарога з бардзюрамі і недарэчная «пляма» ў квадратаў 80 раптам вымасцілі дробнаштучнай пліткай (магчыма, не хапіла асфальту). Пліткай жа на дарозе побач вымасцілі 10 парковачных месцаў для аўто. Бок аб бок з паркоўкай - будаўнічая бытоўка БУ-158 з замком на дзвярах. Калі спусціцца ўніз да абводнага канала, то можна падлічыць, што знізу двухпалосны мост складены з 36 жалезабетонных балек, 4 апор, дзве з якіх ўладкованыя на беразе, а дзве - непасрэдна ў вадзе. Зверху моста - бардзюры, жалезабетонная сцяжка і металічныя парэнчы, але з іншага боку, на спуску, мост рэзка абрываецца, не хапае апошняга акорда ... Далей - шырокая пясчаная сцежка.
 
Як гэта было?
 
А між тым варта ўспомніць гісторыю барацьбы супраць гэтага моста. Яна, на жаль, як прайграны бой, але ў будучыні не абмінуць бітвы. Яшчэ больш за тры гады таму, 19 лютага 2013 года, 20-тонныя самазвалы метрах у двухстах ад галоўнага ўваходу - Зоркі - у мемарыял “Брэсцкая крэпасць-герой” пачалі засыпаць пяском абводны канал. Калі самазвалы з'ехалі, па свежанасыпанаму пяску атрымалася нават перайсці на другі бераг абводнага канала і далей выйсці да «бомбачкі» - глыбокай варонцы, запоўненай вадой.
 
На гэтым месцы, кажуць, стаялі Кобрынскія (Усходнія) вароты, якія ўзляцелі ў паветра пасля вызвалення Брэста, у 1944 годзе, калі нашы сапёры размініравалі вароты. Іх імёны вядомыя, але памятнае месца ніяк не пазначана да гэтага часу.
 
Згадалася інтэрв'ю, якое папярэдні старшыня гарвыканкама Аляксандр Палышенкаў яшчэ ў пачатку 2013 года даў газеце «Вячэрні Брэст». Ён адзначыў: «Будзе створаны новы ўезд у Брэсцкую крэпасць праз так званыя Мікалаеўскія вароты (з вуліцы Гогаля). З часам ўезд праз Паўночную браму крэпасці для наведвальнікаў будзе зачынены».
 
Прычым тут «Мікалаеўскія вароты»? Як паведамілі навуковыя супрацоўнікі Музея абароны Брэсцкай крэпасці, калі яна ў XIX стагоддзі ўступіла ў строй, то на ўсходніх валах Кобрынскага ўмацавання стаялі Міхайлаўскія вароты, за польскім часам пераназваныя ў Кобрынскія. Гэтая назва замацавалася і тады, калі сюды прыйшла Чырвоная Армія (1939-1941 гг.). Што тычыцца Паўночных варот, то, як бачым, ніхто іх не зачыняў. Ужо тады, у пачатку 2013 года, намеснік начальніка генпадраднага БУ-158 Аляксандр Герасімовіч, які курыраваў гэты аб'ект, растлумачыў, што ў склад першай чаргі Заходняга абыходу г.Брэста ўваходзіць невялікі мост праз абводнай канал Брэсцкай крэпасці і што на стадыі праектавання быў атрыманы дазвол Міністэрства культуры на будаўніцтва гэтага моста.
 
Маўляў, з гэтай мэтай часова перакрылі канал, а калі апоры будуць гатовыя, насып разбяруць і адновяць канал у ранейшым выглядзе: такое рашэнне прынята праекціроўшчыкамі ААТ «Брэстпраект». Аб'ём работ невялікі, таму да ліпеня 2013 года года субпадрадчыкі - «Мостаатрад № 58» - павінны завяршыць будаўніцтва двух мастоў - асноўнага праз Мухавец i другаснага праз абводны канал.
 
У сваю чаргу заказчык у асобе дырэктара КУП «УКБ Брэсцкага гарадскога ЖКГ» Міхаіл Бажко тады дадаў: “Мы ў курсе ўсіх турбот з гэтай нагоды. У створе вуліцы Гогаля будзе ўезд грузавога аўтатранспарту ў крэпасць, каб можна было аднавіць частку гістарычных збудаванняў па канцэпцыі, якая ўзгоднена з Мінкультуры РБ”.
 
Адначасова высветлілася, што калі будаўнікі генпадраднай БУ-158 будтрэста №8 перасыпалі абводнай канал, у іх на руках не было, як патрабуецца, дазволу Мінкультуры РБ на выкананне гэтых работ. Калі ж патрабуецца перанесці гісторыка-культурную каштоўнасць на новае месца, у такім выпадку па законе «Аб ахове гісторыка-культурнай спадчыны Рэспублікі Беларусь» патрабуецца выезд на месца і заключэнне Навукова-метадычнай рады Мінкультуры РБ. Аднак ніякага выезду на месца не было.
 
Як сведчаць генеральны план Брэст-Литоўской крэпасці 1861 года і план Брэсцкай крэпасці напярэдадні Вялікай Айчыннай вайны (1941 г.), калі глядзець з боку Кобрынскага ўмацавання, з Усходняй (Кобрынскай) брамы, то мост праз абводнай канал знаходзіўся не злева ад іх, дзе ён будуецца цяпер, а справа, што відаць няўзброеным вокам. Гэта значыць ён знаходзіўся ў 200 метрах каля цяперашняга галоўнага ўваходу - Зоркі. А зараз будуецца мост, які з'яўляецца грубым парушэннем гісторыка-культурнай каштоўнасці - «Комплекса фартыфікацыйных збудаванняў Брэсцкай крэпасці 1836-1842 гг., 1911-1914 гг.». А гэта забаронена Законам "Аб ахове гісторыка-культурнай спадчыны Рэспублікі Беларусь» (арт.28).
 
Ясна і іншае: у дадзеным выпадку парушана Палажэнне "Аб парадку правядзення грамадскіх абмеркаванняў у галіне архітэктурнай, горадабудаўнічай і будаўнічай дзейнасці», зацверджаны пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь 01.06.2011 г. № 687. У ім гаворыцца, што павінна праводзіцца «грамадскае абмеркаванне: генеральных планаў гарадоў і іншых населеных пунктаў, горадабудаўнічых праектаў спецыяльнай, дэталёвага планавання, у тым ліку рэканструкцыі і рэгенерацыі тэрыторый гісторыка-культурнай спадчыны ». Карацей, у гэтым выпадку ўлады і будаўнікі відавочна паспяшаліся і, як часам бывае, паставілі воз паперадзе каня.
 
... Далёкім вясновым днём 2013 гада пад мокрым снегам на пяшчаным пярэсмыку праз абводнай канал некалькі механізатараў рыхтавалі да працы трактар ​​«Беларус» з мехлопатой і буравую ўстаноўку. На процілеглым беразе канала з зямлі тырчалі каля двух дзясяткаў забітых жалезабетонных паль. А па гэты бок чакалі свайго часу сваезабивные ўстаноўкі і магутны аўтакран.
 
Тады ў бытоўцы на колах карэспандэнт сустрэўся з маладым майстрам «Мостаатрад-58» Аляксандрам Чухно, які распавёў, што пачалі будаваць мост у канцы сакавіка і за лета думаюць скончыць. Мост будзе трёхпролётный на чатырох апорах, агульная яго даўжыня - 39 метраў, з іх над каналам 15-метровы пралёт.
 
Высветлілася, што праект моста праз абводнай канал Брэсцкай крэпасці распрацавалі ў ААТ «Мінскі Промтранспроект». Гэты праект, маўляў, прайўоў неабходнае грамадскае абмеркаванне.
 
Хто дазволіў?
 
Дазвол на правядзенне будаўнічых работ сіламі генпадраднага БУ-158 падпісаў 28 лютага 2013 года (№11-01-07 / 156) намеснік міністра культуры, старшыня Навукова-метадычнай рады Віктар Кураш. Відаць, без калектыўнага абмеркавання на радзе, таму што пра гэта – ні слова. Дакумент, які ўзаконіў «новострой» у старой крэпасці, называўся «Дазвол на выкананне работ на матэрыяльных тісторыка-культурных каштоўнасцях І ў зонах Аховы нерухомых матэрыяльных гісторыка-культурных каштоўнасцей». У ім гаварылася: «У адпаведнасці з артыкул 37 Закона Рэспублікі Беларусь« Аб ахове гістрыка-культурнай спадчыны Рэспублікі Беларусь », дазвол выдадзены Камунальнаму унітарнаму прадпрыемству “Упраўленне капітальнага будаўніцтва Брэсцкай гарадской жылёва-камунальнай гаспадаркі” (заказчыку. - Аўт.) на правядзенне работ па будаўніцтву Заходняга абыходу г.Брэста (І чарга) на тэрыторыі гісторыка-культурных каштоўнасцей катэгорыі "0", катэгорыі «1» на тэрыторыі "Комплекс фартыфікацыйных збудаванняў Брэсцкай крэпасці (1836-1845, 1911-1914 гады) Кобрынскага ўмацавання на заходняй ускраіне г .Брэста ". Выканаўца - генпадрадная арганізацыя ААТ "Будаўнічы трэст № 8 г.Брэста".
 
Асобныя Умовы: работы выконваюцца ў адпаведнасці з праэктам «Заходні абыход г.Брэста. І чарга. Аўтадарожны мост праз абвадны канал Брэсцкай крэпасці э баку вул.Зубачова ў створы в е вул.Гогаля »…
 
Адказным за захаванасць Гісторыка-культурных каштоўнасцей (Усіх адметных вартасцей) у працэсе работ з "яўляецца навуковы кіраўнік - архітэктар Казакоў У.Н".
 
Дазвол Мінкультуры было падпісана ўласнаручна, без неабходнага ў такіх выпадках заключэння Навукова-метадычнай рады Мінкультуры Рэспублікі Беларусь. А навошта, калі намеснік міністра паралельна быў яе старшынёй? Дазвол даў заказчыку - УКБ Брэсцкага гарадскога ЖКГ і будаўнікам «карт-бланш» на ўзвядзенне моста да канца таго года. Гатовы быў і праект вытворчасці работ, выкананы ў брэсцкім ААТ «Мостаатрад-58».
 
Новая пошасць
 
Мабыць, няўдачы сталі пераследваць гэты аб'ект, пачаты ў год з нешчаслівым лікам 13. Увосень пры правядзенні земляных работ бульдозерам быў пашкоджаны земляны вал Кобрынскага ўмацавання, з якога падчас дажджоў вымыло парэшткі абаронцы крэпасці. Пасля звароту ў Генпракуратуру РБ ​​Беларускага добраахвотнага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры пракуратура горада Брэста распачала па гэтым факце крымінальную справу.
 
... Агульнавядома, што ў XIX стагоддзі Брэсцкая крэпасць фактычна стала магільшчыкам старога горада Брэст-Літоўска, які да яе будаўніцтва меў слаўную восьмивековую гісторыю. Новы горад стаў будавацца ў 2 км на ўсход ад крэпасці. Драматычная знаходка стварала ўражанне, што горад накшталт як у адплату пачаў ўварванне ў ахоўную зону Брэсцкай крэпасці. На вуліцы Зубачёва, ў ахоўнай зоне Брэсцкай крэпасці, ўзвялі шматпавярховы жылы дом з кватэрамі на продаж, які ніяк не могуць засяліць, а на абводнай канале - аўтадарожны мост, які ніяк не могуць дабудаваць.
 
У 2013 годзе на міжнародным нарадзе па рэалізацыі юбілейнага праекта «Брэст-2019» тагачасны старшыня гарвыканкама Аляксандр Палышанкаў заявіў: «Нам трэба вырашыць пытанне па ўездзе ў Брэсцкую крэпасць. Я - не гісторык і не прэтэндую на гэта званне. Назва - Мікалаеўскія або Міхайлаўскія, - вы прабачце мне, але там была брама, і ставіцца задача ўзнавіць яе. Ўезд будзе ў крэпасць, зыходзячы з будаўнічай практыкі, якая складваецца ў сувязі з будаўніцтвам Заходняга абыходу г.Брэста ...
 
Новы мост - гэта вымушаная мера, якую мы выкарыстоўваем з найменшымі выдаткамі, у тым ліку і разрыў валаў ... Вы абсалютна правы: я прызнаю, што заказчык Бажко дазволіў вытворчасць працы, якое дазваляць не павінен быў ».
 
Скарга ў суд
 
У сваю чаргу Брэсцкі каардынатар руху «За Свабоду!» Дзяніс Турчаняк тады падаў скаргу ў суд Ленінскага раёна г. Брэста на рашэнне гарвыканкама №1959 ад 2012/09/27 года, якое дазволіла заказчыку Заходняга абходу горада Брэста - КУП «УКБ Брэсцкага гарадскога ЖКГ» і генпадрадчыку - будтрэсту №8 г.Брэста - уключыць у першую чаргу Заходняга абходу горада Брэста аўтадарожны мост праз абводнай канал Кобрынскага ўмацавання. Актывіста абурыла тое, што хтосьці дазволіў будаўніцтва моста на тэрыторыі Брэсцкай крэпасці за кошт бюджэтных сродкаў, выдзеленых на іншыя мэты. Актывіст падаў заяву ў Следчы камітэт аб узбуджэнні крымінальнай справы ў дачыненні да тых, хто вінаваты ў нямэтавым выкарыстоўванні бюджэтных сродкаў.
 
«У выніку такіх дзеянняў будаўніцтва моста праз абводнай канал крэпасці ажыццяўляецца за кошт бюджэтных сродкаў, выдзеленых кіраўніком дзяржавы на рэалізацыю праекта «Заходні абыход г. Брэста », што расцэньваю як нямэтавае выкарыстоўванне бюджэтных сродкаў і парушэннем арт. 137 Бюджэтнага кодэкса Рэспублікі Беларусь. Лічу нямэтавае выкарыстоўванне бюджэтных сродкаў, выдзеленых кіраўніком дзяржавы на будаўніцтва «Заходняга абыходу г. Брэста», следствам перавышэння службовых паўнамоцтваў службовымі асобамі, што павiнна цягнуць за сабой крымінальную адказнасць », растлумачыў Дзяніс Турчаняк.
 
Звяртае на сябе ўвагу ліст навуковага кіраўніка гісторыка-культурнай каштоўнасці Брэсцкай крэпасці Ўладзіміра Казакова (нагадаем, навуковага кіраўніка, адказнага за захаванасць гісторыка-культурных каштоўнасцяў у працэсе работ) на імя начальніка Брэсцкага міжраённага аддзела Следчага камітэта Андрэя Теличева. У лісце ён выдае жаданае за сапраўднае: «У складзе I чаргі на тэрыторыі крэпасці з усходняга боку павінен прайсці праезд з бокувул.Зубачёва, які павінен паўтарыць раней існаваў уезд да вайны» (?!) І ў зняволенні навуковы кіраўнік фактычна прызнаецца ў сваім бяссіллі: ён, маўляў, выпісаў прадпісанні аб прыпыненні работ на ўзвядзенні моста кіраўнікам БУ-158 і ААТ «Мостотряд-58», але яны яго не выканалі і працягнулі працу.
 
І яшчэ такая забойная дэталь. Казакоў прадставіў у Брэсцкі міжраённы аддзел СК фота праекта лёгкага пешаходнага моста, які прайшоў усе ўзгадненні і дазволу ў Мінкультуры. А насамрэч у парушенне праекта праз абводнай канал будаваўся магутны жалезабетонны мост, па якім і танк змог бы праехаць!
 
Навуковы кіраўнік гісторыка-культурнага запаведніка «Комплекс фартыфікацыйных збудаванняў Брэсцкай крэпасці 1836-1842 гг., 1911-1914 гг.» Уладзімір Казакоў так не змог патлумачыць, для якой мэты вядзецца будаўніцтва моста на тэрыторыі гісторыка-культурнай каштоўнасці і якая яго роля ў складзе праекта «Заходні абыход г. Брэста».
 
У ходзе судовага разбору так і не ўдалося высветліць, якую функцыю ў складзе праекта «Заходні абыход г. Брэста» выконвае аўтадарожны мост праз абводнай канал Брэсцкай крэпасці і чым абгрунтавана яго ўключэнне ў склад гэтага праекта.
 
«Не турбуйцеся: усё будзе ў парадку»
 
Такую фразу вымавіў старшыня гарвыканкама Аляксандр Палышанкоў ў канцы 2014 года, падчас прэс-канферэнцыі, прысвечанай развіццю вулічна-дарожнай сеткі горада над Бугам. Ён узяўся тлумачыцца з нагоды будаўніцтва антыгістарычнага моста праз абводнай канал Брэсцкай крэпасці і дарогі, якой ніколі не было на тым месцы ў Брэсцкую крэпасць: «Не хвалюйся: там будзе пешаходны мост. У тым выглядзе, як ёсць, ён не будзе мець працягу, пакуль не будзе прынята канцэпцыя захавання і развіцця Брэсцкай крэпасці. Калі будзе прынята канцэпцыя па крэпасці, ён будзе выкарыстоўвацца як пешаходны мост. Але па ім можна будзе прапусціць транспарт у выпадку тэхнагеннай і аварыйнай сітуацыі. Мы плануем пусціць у крэпасць не 300 тысяч чалавек, колькі сёння за год пускаем, а два мільёны чалавек, як намячаецца па канцэпцыі. А пускаць такая колькасць людзей праз Зорку (галоўны ўваход у мемарыял) вельмі небяспечна, і асабліва выпусціць іх. Быў ужо прэцэдэнт, калі амаль не задушылі людзей. Гэтае выйсце — рэзервовае для правядзення ўсіх мерапрыемстваў, і хто хоча зайсці сюды, той зойдзе ».
 
Калі яму тады задалі пытанне, што новы мост праз абводнай канал і дарога, якая будзе ісці ў крэпасць з боку вуліцы Гогаля парушаюць гісторыка-культурную каштоўнасць вышэйшай катэгорыі, ён заявіў: «Яны нічога не парушаюць. Дарога з вуліцы Гогаля нам патрэбна ў першую чаргу дзеля таго, каб забяспечыць заезд на стаянку. Канцэпцыя прадугледжвае грамадскае абмеркаванне, потым - зацвярджэнне, на што спатрэбіцца адзін год. У наступным годзе пабудуем дарогу ў крэпасць. Парушаны вал аднавім. Усё будзе зроблена ў адпаведнасці з дзеючым заканадаўствам аб ахове гісторыка-культурнай спадчыны. Не турбуйцеся: усё будзе ў парадку».
 
А чаго непакоіцца? Гэта ж не нам, а чыноўнікам зводзіць дэбет з крэдытам і адказваць за захаванасць гістарычнай спадчыны Беларусі - «Комплексу фартыфікацыйных збудаванняў Брэсцкай крэпасці 1836-1842 гг., 1911-1914 гг.».
 
 
 
© 2019 "Берасцейская вясна"