Друк
02.12.2016 Грамадства
«Грошы ў пазыку» пагражаюць пазыкавай ямай
 
Праблема «хуткіх грошай» дагэтуль застаецца вострай ў Брэсце. Яшчэ два гады таму ў горадзе пладзіліся фірмы, якія прадстаўлялі насельніцтву экспрэс-пазыкі: «Вам грошы», «Грошы да заробку», «Грошы да пенсіі». Яны дазвалялі гараджанам без паручыцеляў і даведак аб заробку атрымліваць адразу на рукі прыстойныя сумы грошаў - да 2-2,5 мільёнаў недамінаваных рублёў.
 
Прытым, на першы погляд, пад зманліва невялікі адсотак – 1,5-2 адсоткі ... на дзень. Але калі памножыць гэтыя адсоткі на колькасць дзён у годзе, то атрымлівалася, што чалавек, які падпісаў дамову на такую экспрэс-пазыку, атрымліваў грошы пад вялізарны адсотак - 547-730% гадавых, што ў дзясяткі разоў перавышала адсоткавыя стаўкі банкаўскіх крэдытаў на спажывецкія патрэбы ...
 
На паляўнічага і звер бяжыць
 
Аднак калі грошы патрэбныя ў безвыходнай сітуацыі або калі мужчыне споўнілася 64 гады і больш, і ніякі банк ужо не бярэцца выдаць яму крэдыт, людзі ідуць на рызыку. Тым больш у тых фірмах тады не затлумляліся над афармленнем дамоваў на экспрэс-пазыкі. Дастаткова было прад“явіць толькі пашпарт і паведаміць звесткі аб месцы працы, а для пенсіянераў - пенсійнае пасведчанне.
Фармальна ўсё рабілася без падману: маўляў, ніхто нікога за руку не цягнуў заключаць такія дамовы – прымусілі абставіны. «Хуткія грошы» выдаваліся звычайна на тэрмін да 20 дзён, за якія да канца тэрміну да ўсёй сумы набягала ўсяго 30-40 адсоткаў. Мала таго, можна было, заплаціць толькi набегшыя адсоткі i перанесці канчатковы разлік на больш позні тэрмін або гасіць сваю асноўную пазыку па частках.
 
Аднак большасць пазычальнікаў трапляла ў пазыкавую яму. Да прыкладу, у кліента, які ўзяў на радасцях пазыку ў адзін мільён рублёў, за 20 дзён адных адсоткаў набягала яшчэ 300-400 тысяч рублёў, і ён павінен быў вярнуць фірме з улікам асноўнага доўгу ўжо 1 300 000 - 1 400 000 рублёў. А калі ён браў у пазыку два мільёны рублёў, то канчатковая сума разліку павялічвалася да за 2 600 000-2 800 000. Таму ў многіх кліентаў хапала грошай толькі на тое, каб пагасіць адсоткі, а асноўная пазыка пераносілася з месяца ў месяц. Горш было тым, хто не сваечасова пагашаў свой доўг: тады за кожны дзень пратэрміноўкі чалавек ужо быў павінен выплаціць ня 1,5-2 адсоткі, а ў два разы больш.
 
Пазыкавая яма засмоктвала ўсё глыбей, пакуль не даводзіла справу да суда. Невыпадкова толькі ў 2014 годзе ў суды Ленінскага і Маскоўскага раёнаў Брэста ад фінансавых фірмаў, якія выдалі на рукі шмат грошаў, але не вярнулі іх, паступіла больш за 450 пазоваў аб спагнанні прыкладна 620 мільёнаў рублёў з асоб, якія не змаглі пагасіць іх своечасова. І такое становішча склалася не толькі ў Брэсце, але па ўсёй Беларусі. У пераважнай большасці выпадкаў суды задавальнялі пазовы, спаганялі запазычанасць на карысць экспрэс-фірмаў, звяртаючы спагнанне пазык на маёмасць пазычальнікаў.
 
З мэтай вырашэння неардынарнай сітуацыі, якая склалася з мікрапазыкамі ў Беларусі, 30 чэрвеня 2014 гады выйшаў Указ Прэзідэнта № 325 "Аб прыцягненні і прадастаўленні пазык, дзейнасці мікрафінансавых арганізацый». У ім гаварылася, што з пачатку 2015 года дзейнасць па прадастаўленні мікрапазык маюць права ажыццяўляць толькі мікрафінансавыя арганізацыі, да якіх належаць ламбарды, зарэгістраваныя ў Беларусі, і юрыдычныя асобы, зарэгістраваныя ў выглядзе фонду або спажывецкага кааператыва.
 
«Лядовы перыяд»
 
Аднак у розных частках Брэста, на прыпынках і на вулічных слупах, пасля прыкрыцця экспрэс-пазык і фірм, якія іх выдавалі, неўзабаве застракацелі аб'явы з інтрыгуючымі надпісамі: «Грошы - усім!" і "Грошы ў пазыку». Прапановалі сумы ад 7 да 10 мільёнаў недамінаваных рублёў. Шчыра пісалі пра высокую пераплату ў 150 адсоткаў, але сцвярджалі пры гэтым: «Даступна беспрацоўным» і нават «Даступна ўсім з 18 гадоў». А далей ішоў нумар мабільнага тэлефона.
 
Калі патэлефанаваў па паказаным нумары, то даведаўся, па-першае, што ўсё роўна, 150 адсоткаў гадавых або ў месяц - для зпазыкадаўцы бяз розніцы. Па-другое, максімальны тэрмін, на які выдаюцца грошы, - 12 месяцаў, а максімальная сума - 9 мільёнаў і, магчыма, нават больш.
 
- А дзе Вы знаходзіцеся? Як Вас знайсьці?
 
- Я - прыватная асоба. Тэлефануйце, - адказаў незнаёмы ліхвяр.
 
Такім чынам, засталося нявырашаным пытанне: чаму пасля ўступлення ў дзеянне з пачатку мінулага года Указа № 325 прыватныя асобы і цяпер выдаюць людзям міні-пазыкі?
 
Новая гісторыя расставіла кропкі над «і». Як распавёў адзін знаёмы пенсіянер, які трапіў у апрацоўку, абставіны прымусілі яго звярнуцца да асобаў, якія працуюць пад прыкрыццём аб'яў «Грошы ў пазыку». У яго дома зламаўся кампутар, на якім ён пачаў працу, якая абяцала немалую прыбаўку да невялікай пенсіі. Банкаўскія крэдыты для яго недасягальныя: яму больш за 65 гадоў. Сябры знайшлі для яго прыдатны кампутар за 250 рублёў. Ён патэлефанаваў па тэлефоне, пазначаны на адной з аб'яў «Грошы ў пазыку».
 
«Колькі Вам трэба?» - спытаў жаночы голас. Ён назваў суму. «Чакайце, зараз вам патэлефануюць і ўсё распавядуць». Праз пяць хвілін патэлефанаваў мужчына: «Мы гатовыя даць вам грошы пад 100 адсоткаў». - «Ну, добра, што не пад 150, як было раней», - падумаў знаёмы.
 
І пачалася крутая таварна-грашовая аперацыя. З размовы пенсіянер ўцяміў, што ў офісе фірмы, якая гандлюе мабільнікамі, ён павінен аформіць у растэрміноўку адну з хадавых марак мабільных тэлефонаў, якую яму пакажуць. Для гэтага ніякіх даведак не патрабуецца, патрэбен толькі ягоны пашпарт. Увесь фокус таварна-грашовай аперацыі была ў тым, што новы тэлефон у растэрміноўку абыйдзецца яму ў два разы больш той сумы, якую ён атрымае на рукі пасля афармлення. Але дзявацца няма куды: назваўся груздём - палязай у кошык!
 
«Ну, я аформлю растэрміноўку, а дзе гарантыя, што я атрымаю свае грошы?» - спытаў ён добраахвотнага ліхвяра. «Я іх вам прывязу і пакажу», - адказаў той.
 
Дамовіліся сустрэцца ўвечары ля ўваходу ў офіс адной тэлефоннай фірмы. У прызначаны час сустрэліся. Незнаёмы «выратавальнік» на вачах адлічыў купюры, схаваў іх назад у кішэню і перадаў пазычальніку спіс з парай мабільнікаў, якія трэба аформіць у растэрміноўку.
 
Пенсіянер увайшоў у офіс, знайшоў на выставе патрэбную марку і папрасіў спецыяліста дапамагчы яму аформіць растэрміноўку. Той прынёс ўпакаваны мабільны тэлефон і падвёў яго да стойцы, дзе іншы спецыяліст дастаў новенькі мабільнік, праверыў яго працаздольнасць з сімкай ад мабільніка будучага «ўладальніка». Потым літаральна за дзесяць хвілін аформіў усе паперы, якія знаёмаму засталося толькі падпісаць. Растэрміноўку ў 500 з лішнім рублёў, ці больш за 500 тысяч старымі, аформілі на 12 месяцаў, без плацяжу ў першы месяц.
 
Пры выхадзе з офіса яго сустрэў «выратавальнік», які забраў скрынку з мабільнікам і адлічыў адкладзеныя купюры. Зайшлі ў кафэ, дзе незнаёмы, як выявілася, гандлёвы агент мінскай фірмы, проста за сталом аформіў з пазычальнікам дамову рознiчнай куплi-продажу тавару, перадаў копіі бланкаў спецыфікацыі тавару і расходных касавых ордэраў. На тым і разышліся.
 
Калі дома пенсіянер дэталёва азнаёміўся з дадатковым пагадненнем да дамовы і напамінкай па пагашэнні растэрміноўкі, то выйшла, што ён павінен штомесяц да вызначанага ліку на працягу 11 месяцаў плаціць прыкладна больш за 50 рублёў, пакуль не аплаціць цалкам ўвесь кошт новага мабільніка, які ў яго забралі. Што называецца, для яго выйшла стромней, чым у фігурным катанні: «Лядовы перыяд». Мала таго што ён атрымаў суму ўдвая меншую, чым каштаваў новы тэлефон, зараз ён абавязаны яшчэ цалкам разлічыцца за яго ў растэрміноўку. Плюс яму навязалі па гэтай марцы тэлефона штомесяц выплочваць абаненцкую плату ў межах 10 рублёў, або 100 тысяч старымі - да таго часу, пакуль не разлічыцца за яго ў растэрміноўку. Только пасля гэтага ён зможа перайсці на другі тарыфны план.
 
Зараз ён спадзяецца на заканчэнне працы, якая абяцала прыбаўку да невялікай пенсіі. Вось такім чынам апынуліся для знаёмага пенсіянера “Грошы ў пазыку”.
 
 
© 2019 "Берасцейская вясна"